Primaire tabs

  • Home
  • Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen

In deze rubriek treft u veelgestelde vragen met antwoorden aan.

Algemeen
Helpt een regenton voldoende?

Een regenton in de tuin is een mooi begin voor een klimaatvriendelijke tuin. Het is alleen niet voldoende om het probleem van teveel water op straat bij een piekbui of een maand van droogte op te lossen. Bij piekbui komt er zoveel regen in een korte periode naar beneden dat de regenton in een aantal minuten gevuld kan zijn, en het riool het water verder niet snel genoeg kan verwerken. Het regenwater komt alsnog op straat te staan en stroomt verder naar het laagste punt in de omgeving.

Een regenton bij een schuurtje van 10 m2 krijgt gedurende het gehele jaar zo’n 9000 liter regenwater.
Een regenton van 250 liter kun je daarmee 36 keer vullen. Als er 25 mm regen is gevallen dan is de regenton alweer gevuld. Bij een groter dak nog sneller. Gemiddeld wordt er per dak tot 50 m2 dakoppervlak één regenpijp geplaatst en is een regenton vaak na een dag regen alweer gevuld.

Planten hebben voor de groei (verdamping) veel water nodig. Een gazon heeft per week 25 liter per m2 nodig. Een regenton van 250 liter heeft dan voldoende water om een grasveld van 10 m2, 1 week van water te voorzien. Vaste planten (afhankelijk van de soort) hebben gemiddeld zo’n 25 l/week nodig en landbouwgewassen wel 40 mm/week. Voor voldoende water in een droge periode heb je veel opgevangen regen nodig en heb je meer aan een ingegraven regenwatertank of regenwaterzak van 4000l. in de kruipruimte.

Met een regenton ben je natuurlijk wel goed bezig. De planten die extra zorg nodig hebben, kun je hiermee van water voorzien. Planten in potten of planten die net geplant of gezaaid zijn hebben meer water nodig omdat de wortels nog niet goed ontwikkeld zijn. Ook kan je regenwater goed gebruiken voor de kamerplanten in huis. Heb je weinig planten in de tuin dan is een regenton voldoende. Voor de opvang van een piekbui heb je meer ruimte nodig en bieden een regenwaterschutting of regenwaterzak in de kruipruimte meer mogelijkheden.

Droogte
Wanneer is er sprake van droogte?

Als de planten onvoldoende water uit de grond kunnen halen dan is er sprake van droogte en is watergeven raadzaam. Wanneer de grond geen of weinig water meer bevat, kunnen planten niet meer assimileren en voedingsstoffen transporteren. Planten zullen bij een gebrek aan water niet meteen dood gaan maar achterblijven in de groei. In de dikte van de groeiringen van sommige bomen is dat mooi terug te zien.

Wanneer moet ik mijn tuinplanten water gaan geven?

Wanneer je planten water moet geven is afhankelijk van:

  • hoeveel en hoe vaak het heeft geregend
  • hoeveel water in de grond beschikbaar is
  • hoeveel water een plant nodig heeft.

Geef water vroeg in de morgen zodat er weinig water verdampt.

Geef elke week voldoende water zodat het water ook voldoende diep bij de wortels kan komen. Elke dag een beetje water komt niet bij de wortels en zal ook eerder door de warmte uit de grond verdampen. Geef je meer water dan het waterbufferend vermogen van de grond kan vasthouden, dan spoelt het weg naar het grondwater. Daarom adviseren we elke week water te geven. Genoeg om bij de wortels te komen maar ook weer niet teveel.  Geef water ook zoveel mogelijk direct op de grond zodat het snel bij de wortels kan komen. Als je sproeit op de bladeren verdampt het water makkelijk door de warmte en druppels op bladeren kunnen als brandglas gaan werken als de zon er doorheen schijnt en de bladeren beschadigen.

Hoe vaak is het te droog?

Op basis van de statistieken van het KNMI valt er in onze regio jaarlijks zo’n 800-900 mm regen op elke m2. (1mm/m2 regen = 1liter) en elke maand regent het wel 40-80 mm. Gemiddeld is het echter vaker droog; gedurende 97% van het jaar valt er geen regen. Door de klimaatverandering zal er echter vaker grote regenbuien te verwachten zijn, en ook vaker langere periodes zonder regen zijn.

Hoeveel regenwater zit er in de grond?

Regen dat op de grond valt, zakt naar het grondwater weg. Slechts een klein deel van dat regenwater blijft in de bovengrond achter tussen de gronddelen en is zo beschikbaar voor de planten. De hoeveelheid water in de grond is afhankelijk van de grondsoort en samenstelling. Naast vaste delen bestaat grond uit zo’n 50% open ruimte waarin lucht 25% en water 25% zit.

Een zandgrond laat regen water vrij makkelijk door omdat er veel grote deeltjes zijn met grote tussenruimtes maar met weinig kleine poriën wordt er ook weinig regenwater vastgehouden. Zo wordt in zandgrond slechts tussen de 0-5% water vast gehouden. In een laag zandgrond van 10 cm. diepte is dat 0-5 liter /m2. In potgrond en compost wordt tot wel 30% water vastgehouden, zo’n 30 liter/m2 in een laag van 10 cm. Een zak potgrond van 40 l. in de tuin verwerken, vergroot zo het water bufferend vermogen van de grond met zo’n 15 l.

Hoe bepaal ik hoeveel water er in de grond zit?

De hoeveelheid water in de grond is te bepalen op verschillende manieren. Op basis van vormvastheid (kleverigheid) en kleur (donker) is een natte grond eenvoudig te herkennen. Een droge grond is stoffig en licht van kleur.
Door te meten is precies te bepalen hoeveel water er in de grond zit. Het exacte vochtgehalte is gravimetrisch te bepalen door het gewicht te bepalen van een grondeenheid voor en na een droogtijd (24 uur bij 105 graden) in de oven. Hoe meer gewichtsverlies hoe meer water er in de grond zat.

Een eenvoudiger meetinstrument is een vochtmeter, die meet de elektrische weerstand in de grond tussen 2 punten en vertaalt dat naar een hoeveelheid vocht in de grond. Daarnaast zijn er (dure) meetinstrumenten zoals tensiometers en neutronensondes waarmee de hoeveelheid water in de grond nauwkeuriger bepaald kan worden.

Hoeveel water heeft een plant nodig?

Elke plant heeft zo zijn eigen waterbehoefte gedurende het jaar. De waterbehoefte (verdamping) is afhankelijk van het groeiseizoen en de hoeveelheid bladeren die een plant heeft. In de winter hebben planten weinig vraag naar water en zal een lange periode zonder regen voor de planten geen droogteprobleem opleveren. In de zomer hebben planten veel meer water nodig dan in de winter.

Gras heeft in het groeiseizoen gemiddeld zo’n 15 l./m2/week nodig om mooi groen te blijven. Vaste planten hebben in het groeiseizoen gemiddeld 25 mm/m2/week water nodig en landbouwgewassen kunnen wel 40 mm/m2/week water verdampen.

Waterbalans

Hoe lang kunnen planten zonder water geven?

Een gazon heeft in het seizoen elke week wel 15 l. / m2 nodig. Op een zandgrond zit gemiddeld zo’n 5 tot 10 liter water / 10 cm diepte. Als het gras niet dieper wortelt dan 20 cm. dan is al het water na 2 weken door het gazon verbruikt. Gedurende een gemiddeld jaar regent het elke maand wel tussen de 40 mm en 80 mm en valt er voldoende om een gazon groen te houden. Blijft het echter 2 weken droog in het groeiseizoen dan heeft het gras al het water eruit gehaald en is er vrijwel geen water meer in de grond. Water geven is dan noodzakelijk om groeiachterstand (vergeling) te voorkomen. Planten kunnen alleen bij het water dat in de grond blijft hangen en dan zover hun wortels reiken. Zijn planten net geplant dan is alleen het water in de kluit beschikbaar en moet vaker water gegeven worden.

Planten wortelen daar waar normaal veel water in de grond beschikbaar is. Een gazon heeft vaak veel wortels in de bovenste 10 cm. Vaste planten groeien tot 20 cm. diepte. Hoe groter de plant hoe meer water behoefte er is en hoe dieper ze moeten wortelen om voldoende water beschikbaar te krijgen. De ene plant maakt zo makkelijk wortels die naar beneden groeien en andere zoeken het meer in wortels die opzij groeien. Zonder water maar ook geheel onderwater zullen wortels echter niet groeien. Bomen groeien tot aan het grondwater en door capillaire werking tussen de gronddeeltjes wordt een beetje water naar de wortels gebracht. Het grondwater is voor de meeste planten niet beschikbaar.

Hoe lang moet ik mijn sproeier aan zetten?

Om water tekort in de grond te voorkomen gaan we sproeien. Hoelang je moet sproeien is afhankelijk van de hoeveelheid water die uit jouw sproeier komt en het bereik van de sproeier. Met een emmerproef bepaal je de tijd hoelang het duurt om met jouw sproeier (met volledige lengte tuinslang) een 10l. emmer te vullen. Plaats de sproeier omgekeerd in de emmer. Duurt dat dan bv 1,5 minuut dan komt er per uur zo’n 400 liter water uit de sproeier. Is het bereik van die sproeier dan zo’n 6x6 meter, dan komt er gedurende een uur sproeien zo’n 11 liter of mm/m2 op de grond. Hebben de planten dan 25 mm water nodig dan moet je zo’n 2,2 uur op die plek sproeien om voldoende water bij de wortels te krijgen.

Welke planten kunnen goed tegen droogte?

Planten die diep wortelen kunnen goed beter tegen een droge periode. Planten die water in hun bladeren opslaan zoals sedum soorten kunnen beter tegen droogte. Omdat gedurende het groeiseizoen het in Nederland ook weer heel nat kan zijn, is een goede drainage laag dan weer erg belangrijk omdat van teveel water de wortels weer kunnen gaan rotten.
Op het internet zijn veel planten te vinden die goed tegen een droogte kunnen.

Of bekijk de Tuintip: Hoe overleeft mijn tuin de droogte?

Regenwater
Wanneer is er sprake van een piekbui?

We hebben het over een piekbui als er in een korte tijd veel regenwater valt en het regenwater niet meer door het riool afgevoerd kan worden. Als het regent en er valt meer dan 20 mm/m2/uur dan noemen we dat een piekbui. Bij meer regen in een uur zal het regenwater dan op straat blijven staan of elders op straat stromen. Meer regen per dag komt veel vaker voor. Zo regent het wel 22 x per jaar meer dan 10 mm/m2 per dag. Dat wordt in de meteorologie een natte dag genoemd.

Hoe vaak komt een piekbui voor?

Door de klimaatverandering neemt de hoeveelheid regen die gaat vallen op jaarbasis iets toe, maar wat meer effect zal hebben zijn de extremen, de intensiteit en voorkomen van die regenbuien. Aan de ene kant gaat het vaker heftiger regenen en aan de andere kant kunnen er vaker grotere periodes van droogte komen. Op basis van metingen en modelstudies is te voorspellen hoe vaak een regenbui gemiddeld voor gaat komen.
Een regenbui van 20 mm/m2/uur komt 1 x per jaar voor.
Een regenbui van 40 mm/m2/uur komt 1 x per 10 jaar voor.

Hoeveel regenwater komt er vanaf mijn dak bij een piekbui?

Bij een piekbui van 20 mm valt er 20 liter regenwater in een uur op een m2 dak. Dit regenwater wordt via de dakgoot verzameld en door de regenpijp naar het riool afgevoerd. De hoeveelheid regen die afgevoerd wordt is dan vooral afhankelijk van het oppervlak van het dak. Gemiddeld wordt er per dak tot 50 m2 dakoppervlak één regenpijp geplaatst en komt er bij een piekbui dan in een uur 1.000 l. regenwater beschikbaar. Dat is dan zo’n 17 liter per minuut (1,5 emmer) een uur lang.

Hoeveel regenwater is er te gebruiken?

In de regio Amersfoort regent het gemiddeld zo’n 800-900 mm per jaar. Die regen valt verspreid over het jaar. Het kan dus heel kort heel heftig regen maar ook de gehele dag motregenen. Gedurende een jaar wordt er dan op elke m2 dak zo’n 900 liter regenwater opgevangen en via de regenpijp afgevoerd. Het dak van een schuurtje van 10 m2 krijgt gedurende het gehele jaar zo’n 9.000 liter regenwater. Een regenton van 250 liter kun je daarmee 36 keer vullen. Als er 10 mm regen per dag valt is deze regenton in een halve dag gevuld, bij een groter dak nog sneller.

Er is dus genoeg regenwater wat gebruikt kan worden. Voor de opvang van een piekbui is een regenton al snel onvoldoende groot. Belangrijk is echter om te onderzoeken hoeveel regenwater je in de tuin nodig hebt bij een droge periode.

Hoe krijg ik het regenwater in de tuin?

Met een vastgezette bocht onder aan de regenpijp is het regenwater eenvoudig in de tuin te leiden.

Omdat water de makkelijkste weg op zoekt is er voldoende afschot nodig om het water richting de laagte in de tuin te laten stromen. Hoe hoger je het regenwater in de regenpijp opvangt hoe eenvoudiger het verder en ook hoger in de tuin te leiden is. Het regenwater is met een regenwaterklep, regenwaterafkoppelset of regentonvulautomaat eenvoudig af te koppelen. Via een dichte buis of goot wordt het dan op oneveer 1,5 meter van de gevel gebracht. Daarna kan het vrij uitstromen in een laagte van voldoende inhoud.

Een andere mogelijkheid is ook de regenpijp dak doorvoer op een andere locatie te maken zodat eenvoudiger het regenwater in de tuin te leiden is. Zonodig kan je ook de regenpijp op hoogte, door de dakgoot te verlengen of ondersteund door een schutting of pergola, het regenwater in de tuin leiden.

Hoeveel regenwater kan ik in mijn tuin opvangen?

Hoeveel regenwater je kunt opvangen is afhankelijk van de omvang van de tuin en de snelheid waarmee het regenwater de grond in zakt. Op de verharding zakt het regenwater minder snel weg dan in een zandbak. Hoe sneller het wegzakt hoe beter. De mate waarin regenwater in de grond wegzakt wordt de K-waarde genoemd. Een eenvoudige methode om de snelheid van infiltratie te bepalen is de emmerproef. Maak een gat in de grond ter grote van een 10 liter emmer. Vul dit gat met 10 liter water en bepaal hoelang het duurt voordat het regenwater is weggezakt. Is dat:

  • minder dan 15 minuten, dan heeft de grond een hoge doorlatendheid
  • minder dan 60 minuten, dan heeft de grond een gemiddelde doorlatendheid
  • meer dan 60 minuten, dan heeft de grond een lage doorlatendheid

Door het regenwater in de tuin op te vangen voorkom je dat het riool extra belast wordt. Net als voor het riool moet de opvang in de tuin niet tot overlast gaan leiden bij een piekbui. Laat daarom het regenwater op minimaal 1,5 meter van de gevel in de tuin wegzakken / infiltreren.

Gedurende een piekbui van 40 mm/m2/uur die eens in de 10 jaar een keer voorkomt, komt bij een gemiddeld dakoppervlak van 25 m2 zo’n 1.000 liter regenwater extra vrij. Wanneer het regenwater dan vrij kan uitstromen in een laagte in de tuin met een inhoud van 1.000 liter is er geen probleem. Dan kan dan 10 m2 zijn, waarbij er een gemiddeld hoogteverschil is van 10 cm of 2 m2 met een hoogteverschil van 50 cm.

De hoogte van het grondwater is natuurlijk ook een belangrijke factor. Als het grondwater minder diep zit dan 70 cm in de winter dan is deze vorm van regenwateropvang niet effectief. Het regenwater blijft erg lang staan of de laagte stroomt over.

Waarom blijft regenwater op straat staan?

Om regenwater van straten en daken en vuilwater uit de huizen af te voeren is bij de bouw een rioolstelsel onder de straat aangelegd. Bij de aanleg hiervan is berekend hoeveel water er afgevoerd moet worden en hoe vaak dat gaat voorkomen. Uit kostenoverweging werd vroeger maar 1 rioolbuis aangelegd voor regenafvoer en vuilwater (wc) afvoer (een gemengd systeem), omdat de piekbui maar weinig voorkwam. Deze rioolbuizen zijn zo groot gemaakt dat de meeste regen eenvoudig wordt afgevoerd maar ook weer niet zo groot dat elke regenbui afgevoerd kan worden. Onderdeel van het gemengd systeem is dat het regenwater wat dan niet in het rioolsysteem past, dan tijdelijk op straat wordt opgevangen of met een overstort naar een sloot. De overlast die dan ontstaat wordt dan opgelost.

Om overlast te beperken wordt tegenwoordig vaker een gescheiden systeem aangelegd. Één voor het vuilwater en een systeem voor de hemelwater afvoer (infiltratie).

En dit moet ook rainproof

Praat mee